De Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) vormt het fundament van arbeidsveiligheid in Nederland. Voor werkgevers, QHSE-managers, veiligheidskundigen, HR-managers en projectleiders is een actuele RI&E essentieel om te voldoen aan de Arbowet én om daadwerkelijk veilig werken te borgen. In deze blog leggen we uit wat een RI&E is, waarom deze wettelijk verplicht is, hoe u deze praktisch uitvoert en welke rol digitale tools kunnen spelen bij het actueel houden en opvolgen van risico’s.
Wat is een RI&E?
Een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) is een gestructureerd onderzoek naar de veiligheids- en gezondheidsrisico’s binnen een organisatie. Het doel is om alle aanwezige risico’s op het gebied van arbeidsveiligheid in kaart te brengen, te evalueren en vast te leggen welke maatregelen nodig zijn om deze risico’s te beheersen. De RI&E vormt daarmee de basis van elk arboveiligheidsbeleid en is het vertrekpunt voor een planmatige aanpak van veilig werken.
Praktijkvoorbeeld:
In de bouw kan een RI&E bijvoorbeeld blootstelling aan schadelijke stoffen, valgevaar en het werken met zware machines in kaart brengen. In de logistiek worden risico’s zoals tillen, verkeer op het terrein en werken met heftrucks geïnventariseerd.
Wettelijk kader: RI&E en de Arbowet
Volgens de Arbowet (artikel 5) is iedere werkgever verplicht om een actuele RI&E te hebben, inclusief een plan van aanpak. De Inspectie SZW controleert hier streng op. Zonder (actuele) RI&E riskeert u niet alleen boetes, maar loopt u ook het risico dat onveilige situaties voortduren. De Arbowet schrijft voor dat de RI&E:
Wanneer moet je een RI&E uitvoeren of actualiseren?
Een RI&E is geen eenmalige exercitie, maar een dynamisch document. Volgens de Arbowet moet u een RI&E uitvoeren:
Praktijkvoorbeeld:
Na invoering van een nieuw automatisch opslagsysteem in een magazijn moet de RI&E worden herzien vanwege nieuwe risico’s op het gebied van machineveiligheid en verkeersstromen.
Wat hoort er in een RI&E?
Een goede RI&E bestaat uit twee onderdelen:
Risico-inventarisatie
Alle mogelijke veiligheids- en gezondheidsrisico’s worden systematisch in kaart gebracht. Denk aan fysieke, chemische, biologische, ergonomische en psychosociale risico’s. Ook werkdruk, agressie, stress en veiligheidscultuur horen bij de inventarisatie.
Risico-evaluatie
De geïdentificeerde risico’s worden beoordeeld op waarschijnlijkheid en potentiële impact. Hierbij worden risico’s geprioriteerd: welke risico’s vragen directe actie?
Een RI&E moet daarnaast altijd een plan van aanpak bevatten.
Het plan van aanpak: van risico naar maatregel
Het plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E en beschrijft per risico:
Voorbeeld bouw:
Bij valgevaar op daken kan het plan van aanpak bestaan uit het plaatsen van tijdelijke hekwerken, het verplicht stellen van valbeveiliging en het geven van specifieke instructies.
De rol van medewerkers en meldingen
Medewerkers zijn een onmisbare schakel in het signaleren van risico’s. Zij kennen de praktijk als geen ander en zien vaak als eerste waar het mis kan gaan. Actief betrekken van medewerkers bij het opstellen en actualiseren van de RI&E verhoogt het draagvlak en de effectiviteit.
Meldingen van incidenten, bijna-ongevallen en onveilige situaties vormen belangrijke input voor de RI&E. Door meldingen systematisch te registreren en te analyseren, kunnen trends worden herkend en wordt de RI&E continu verbeterd.
Samenhang tussen RI&E, LMRA en toolboxmeetings
De RI&E is de basis, maar veilig werken vraagt om een integrale aanpak.
RI&E
Brengt de structurele, organisatiebrede risico’s in kaart.
LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse)
Wordt door medewerkers uitgevoerd vlak voor de start van een taak, om actuele risico’s te signaleren.
Toolboxmeetings
Korte, thematische bijeenkomsten waarin specifieke risico’s en maatregelen worden besproken, vaak op basis van bevindingen uit de RI&E.
Door deze instrumenten te combineren, ontstaat een veiligheidsmanagementsysteem waarin risico’s niet alleen worden geïnventariseerd, maar ook actief worden beheerst en besproken.
Aantoonbaarheid bij inspecties en audits
Voor zowel de Inspectie SZW als bij externe audits (bijvoorbeeld ISO 45001 of VCA) moet u kunnen aantonen dat de RI&E actueel is, daadwerkelijk wordt uitgevoerd en dat het plan van aanpak wordt opgevolgd. Dit vraagt om:
Veelgemaakte fouten bij de RI&E
In de praktijk komen bij RI&E-trajecten regelmatig dezelfde fouten voor:
Hoe digitale tools helpen bij borging en actualisatie
De eisen aan aantoonbaarheid, opvolging en actualiteit van de RI&E worden steeds hoger. Digitale tools maken het eenvoudig om:
Met een digitale oplossing zoals Brightsafe kunnen bedrijven hun risico-inventarisatie en evaluatie efficiënt organiseren, opvolgen en aantoonbaar borgen.
Conclusie
Een actuele en goed uitgevoerde RI&E is meer dan een wettelijke verplichting: het is de basis voor duurzaam veilig werken en effectief veiligheidsmanagement. Door medewerkers actief te betrekken, meldingen te gebruiken als input en het plan van aanpak daadwerkelijk uit te voeren, voldoet u niet alleen aan de Arbowet, maar bouwt u aan een sterke veiligheidscultuur. Digitale tools zoals Brightsafe ondersteunen bij het registreren, opvolgen en borgen van risico’s, zodat uw organisatie altijd voorbereid is op inspecties, audits en belangrijker nog, een veilige werkplek voor iedereen.
Sociale veiligheid is een onmisbaar onderdeel van een gezonde en productieve werkvloer. Voor werkgevers, HR-managers, QHSE-managers, vertrouwenspersonen en leidinggevenden vormt het waarborgen van sociale…
VCA-certificering is al jaren een begrip binnen de Nederlandse bouw, industrie, techniek en onderhoud. Steeds meer opdrachtgevers en bedrijven stellen VCA verplicht. Sinds kort…
ISO-normeringen zijn niet meer weg te denken uit de moderne bedrijfsvoering. Organisaties die investeren in kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid kiezen steeds vaker voor ISO-certificering.…