VCA-certificering in 2026: Alles over VCA en het nieuwe VCA Max

VCA-certificering is al jaren een begrip binnen de Nederlandse bouw, industrie, techniek en onderhoud. Steeds meer opdrachtgevers en bedrijven stellen VCA verplicht. Sinds kort is daar het vernieuwde VCA Max bijgekomen. In deze blog leest u alles over VCA, de verschillende certificeringsniveaus en vooral de praktische aanpak om aan de nieuwste eisen te voldoen. Ook laten we zien hoe digitale tools, zoals Brightsafe, kunnen ondersteunen bij VCA-compliance en veilig werken.

Wat is VCA?

VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM) Checklist Aannemers. Het is een certificeerbare norm gericht op het structureel beheersen van veiligheids-, gezondheids- en milieurisico’s op de werkvloer. VCA is geen wettelijke verplichting, maar in veel sectoren is het in de praktijk onmisbaar. Bedrijven tonen met een VCA-certificaat aan dat zij veilig werken serieus nemen en voldoen aan strenge eisen op het gebied van veiligheidsmanagement, instructies, toolboxmeetings, meldingen en risicobeheersing.

Voor wie is VCA bedoeld?

VCA-certificering is vooral bedoeld voor bedrijven die risicovolle werkzaamheden uitvoeren of uitbesteden in sectoren als bouw, industrie, techniek en onderhoud. Denk aan aannemers, installatiebedrijven, onderhoudsbedrijven, (petro)chemie en logistieke dienstverleners. Ook opdrachtgevers eisen steeds vaker dat onderaannemers VCA-gecertificeerd zijn. QHSE-managers, veiligheidskundigen, projectleiders en werkgevers zijn direct verantwoordelijk voor de implementatie en het borgen van de VCA-normen binnen de organisatie.

VCA* (VCA één ster): de basis

VCA* is het basiscertificaat voor bedrijven die vooral uitvoerend werk doen, zonder veel onderaannemers in te schakelen. VCA* richt zich op operationele veiligheid en het minimaliseren van risico’s bij de uitvoering van dagelijkse werkzaamheden. De eisen zijn overzichtelijk:

• Opstellen van een VGM-beleidsverklaring

• Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

• Instructies en toolboxmeetings voor medewerkers

• Uitvoeren van LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse)

• Registreren en melden van incidenten en bijna-ongevallen

• Periodieke VGM-inspecties

VCA* is vooral geschikt voor kleinere bedrijven of bedrijven die zelfstandig opereren, zonder complexe (onder)aannemersstructuren.

VCA** (VCA twee sterren): voor bedrijven met meer verantwoordelijkheid

VCA** is bedoeld voor bedrijven die naast uitvoerende taken ook projecten organiseren en/of met onderaannemers werken. De eisen van VCA** zijn uitgebreider dan VCA* en leggen meer nadruk op het veiligheidsmanagementsysteem van de hele organisatie. Belangrijke aanvullingen zijn:

• Aansturen en beoordelen van onderaannemers op VGM-gebied

• Structurele evaluatie en verbetering van het VGM-beleid

• Uitgebreidere documentatie- en rapportageverplichtingen

• Meer aandacht voor overlegstructuren, communicatie en betrokkenheid van het management

• VCA**-bedrijven worden geacht een proactieve rol te spelen in het verhogen van het veiligheidsbewustzijn in de hele keten

Wat is VCA Max en waarom deze vernieuwing?

VCA Max is de nieuwste en meest uitgebreide variant van VCA-certificering. Deze is begin 2024 geïntroduceerd om beter aan te sluiten bij de huidige praktijk en de toenemende eisen van opdrachtgevers. VCA Max legt de lat hoger op het gebied van veiligheidsmanagement, cultuur en aantoonbare betrokkenheid van alle lagen binnen de organisatie.

Belangrijkste vernieuwingen van VCA Max zijn:

• Uitgebreide eisen op het gebied van leiderschap, veiligheidsbewustzijn en cultuur

• Meer focus op meldingen, open communicatie en leren van incidenten

• Verplichte betrokkenheid van directie en management bij het veiligheidsbeleid

• Toegenomen aandacht voor duurzame inzetbaarheid en mentale gezondheid

• Strengere eisen aan digitale vastlegging, rapportages en audits

Met VCA Max laten bedrijven zien dat ze niet alleen voldoen aan de basis, maar continu investeren in verbetering van de arboveiligheid en het veiligheidsmanagement.

Belangrijkste verschillen tussen VCA** en VCA Max

Hoewel VCA** en VCA Max veel overlap hebben, zijn er duidelijke verschillen:

• VCA Max vereist aantoonbare directiebetrokkenheid en leiderschap op veiligheid

• De cultuur rondom veilig werken moet meetbaar én zichtbaar worden verbeterd

• Het melden van (bijna-)incidenten en het delen van leerervaringen is verplicht

• Er zijn strengere eisen aan interne audits, documentatie en digitale vastlegging

• Meer nadruk op duurzame inzetbaarheid en psychosociale arbeidsbelasting

Rol van meldingen, toolboxmeetings, LMRA en instructies binnen VCA

Binnen alle VCA-niveaus spelen meldingen, toolboxmeetings, LMRA’s en instructies een centrale rol:

• Meldingen en incidentmanagement: Ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties moeten laagdrempelig worden gemeld en opgevolgd. Leren van incidenten staat centraal.

• Toolboxmeetings: Regelmatig houden van korte bijeenkomsten over specifieke VGM-thema’s vergroot het veiligheidsbewustzijn.

• LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse): Iedere medewerker voert voor aanvang van een taak een korte risico-inschatting uit.

• Instructies: Actuele, begrijpelijke veiligheidsinstructies zorgen dat iedereen weet wat veilig werken inhoudt.

Voorbereiding op audits en het belang van aantoonbaarheid

Aantoonbaarheid is een kernbegrip binnen VCA-certificering. Tijdens audits moet u kunnen laten zien dat beleid, instructies, toolboxmeetings, meldingen en verbeteracties niet alleen op papier staan, maar ook in de praktijk worden uitgevoerd. Dit vraagt om een gestructureerde en actuele vastlegging van alle VGM-activiteiten.

Praktische tips voor VCA-compliance:

• Centraliseer alle VGM-documentatie en zorg voor digitale toegankelijkheid

• Zorg dat alle medewerkers hun instructies en toolboxen afronden én registreren

• Houd een actueel overzicht van meldingen, acties en follow-up

• Plan periodieke interne audits om knelpunten vroegtijdig te signaleren

Veelgemaakte fouten bij VCA-implementatie

In de praktijk zien we bij VCA-certificering en -onderhoud vaak dezelfde valkuilen:

• Toolboxmeetings worden afgevinkt, maar niet interactief uitgevoerd

• Meldingen worden niet structureel opgevolgd of gedeeld met het team

• Documentatie is versnipperd en onvoldoende aantoonbaar bij audits

• LMRA’s worden als formaliteit gezien, niet als essentieel veiligheidsinstrument

• Te weinig aandacht voor de daadwerkelijke veiligheidsbeleving op de werkvloer

Hoe digitale tools helpen bij VCA-compliance

De eisen aan aantoonbaarheid, rapportages en communicatie binnen VCA worden steeds hoger. Digitale tools bieden uitkomst om processen te stroomlijnen en altijd audit-proof te zijn. Met een digitaal platform als Brightsafe kunnen bedrijven:

• Toolboxmeetings en instructies digitaal plannen, uitvoeren en vastleggen

• Meldingen snel en eenvoudig registreren én opvolgen

• LMRA’s via mobiele apparaten laten uitvoeren en automatisch documenteren

• Rapportages genereren voor audits en managementreviews

• Centraal overzicht houden van alle VGM-activiteiten en verbeteracties

Conclusie

VCA-certificering – van VCA* tot het nieuwe VCA Max – is de standaard voor veilig werken binnen bouw, industrie en techniek. De eisen rondom veiligheidsmanagement, meldingen, toolboxmeetings en aantoonbaarheid worden steeds strenger. Door processen slim te organiseren en te digitaliseren, bijvoorbeeld met Brightsafe, kunnen werkgevers en QHSE-professionals aantoonbaar voldoen aan de VCA-normen en bouwen aan een veilige, toekomstbestendige werkomgeving. Zo wordt veilig werken vanzelfsprekend en blijft uw organisatie altijd voorbereid op de eisen van morgen.