Waarom zijn conflicterende werkzaamheden een risico?
Op de werkvloer komen conflicterende werkzaamheden regelmatig voor. Denk aan een schilder die op een steiger werkt terwijl daaronder een lasser aan het werk is. Of een monteur die een machine onderhoudt terwijl collega’s aan het schoonmaken zijn met water. Deze situaties lijken misschien onschuldig, maar kunnen snel leiden tot gevaarlijke situaties, ongevallen of zelfs productiestilstand. Als veiligheidskundige zie ik dagelijks dat conflicterende werkzaamheden te weinig aandacht krijgen, terwijl goede afstemming essentieel is voor veilig werken.
Wat zijn de risico’s bij conflicterende werkzaamheden?
Conflicterende werkzaamheden ontstaan wanneer verschillende taken gelijktijdig worden uitgevoerd en elkaar beïnvloeden of verstoren. Enkele herkenbare risico’s uit de praktijk:
- Valgevaar: Een steigerbouwer werkt boven iemand die aan het lassen is. Vallend gereedschap of materiaal kan ernstig letsel veroorzaken.
- Brand- en explosiegevaar: Schilderwerkzaamheden met vluchtige oplosmiddelen combineren met slijp- of laswerkzaamheden kan vonken veroorzaken in een explosiegevaarlijke omgeving.
- Elektrisch gevaar: Terwijl een elektricien aan een verdeler werkt, wordt elders op het systeem spanning gezet door een andere ploeg.
- Chemische blootstelling: Reinigingswerkzaamheden met sterke middelen terwijl onderhoudspersoneel in dezelfde ruimte werkt zonder de juiste bescherming.
- Verwarring en onduidelijkheid: Onvoldoende communicatie kan ertoe leiden dat mensen niet weten waar anderen mee bezig zijn, wat tot gevaarlijke situaties leidt.
Wet- en regelgeving over conflicterende werkzaamheden
Volgens de Arbowet is de werkgever verplicht risico’s van werkzaamheden te inventariseren en te beheersen, óók als er meerdere activiteiten tegelijkertijd plaatsvinden. De werkvergunning (werkvergunningsysteem) en de Taak Risico Analyse (TRA) zijn hierbij belangrijke middelen. Het is verplicht om conflicterende werkzaamheden vooraf te herkennen, te beoordelen en te coördineren. Medewerkers moeten geïnformeerd worden over de risico’s en afspraken rondom gelijktijdige werkzaamheden.
Wat gaat er vaak mis in de praktijk?
In de dagelijkse praktijk zie ik de volgende fouten regelmatig terugkomen:
- Er is geen of onvoldoende afstemming tussen verschillende ploegen of aannemers.
- Werkvergunningen worden niet goed afgestemd of overlappen elkaar.
- Medewerkers zijn niet op de hoogte van elkaars werkzaamheden.
- Er wordt te weinig tijd genomen om conflicten te bespreken tijdens de werkvoorbereiding.
- Toezicht ontbreekt waardoor gevaarlijke situaties niet tijdig worden opgemerkt.
Hoe werk je veilig bij conflicterende werkzaamheden?
Hier enkele praktische maatregelen en concrete do’s & don’ts:
Do’s
- Inventariseer altijd vooraf welke werkzaamheden tegelijk plaatsvinden.
- Gebruik een werkvergunningensysteem waarbij conflicterende werkzaamheden expliciet worden besproken.
- Organiseer een korte werkplekinspectie of overleg voordat de werkzaamheden starten.
- Zorg voor duidelijke communicatie tussen alle betrokken partijen (ook externe aannemers).
- Stel één verantwoordelijke aan voor de coördinatie van gelijktijdige activiteiten.
Don’ts
- Begin niet zomaar aan werkzaamheden zonder te weten wat anderen doen.
- Negeer signalen van collega’s over mogelijke conflicten.
- Werk niet door wanneer je merkt dat werkzaamheden elkaar negatief beïnvloeden (bijvoorbeeld stof door slijpen tijdens schilderen).
- Geef geen toestemming voor werk zonder de situatie ter plaatse te beoordelen.
Wat kun je vandaag al verbeteren?
- Controleer vóór je start wat er nog meer gebeurt op jouw werkplek of in jouw omgeving.
- Bespreek altijd mogelijke conflicterende werkzaamheden tijdens de dagstart of toolbox.
- Meld direct bij je leidinggevende als je een (mogelijk) gevaarlijke combinatie van werkzaamheden ziet.
- Zorg dat je zelf goed op de hoogte bent van de werkvergunningen en afspraken op jouw locatie.
- Stimuleer collega’s om elkaar aan te spreken op onveilige situaties.
Gespreksvragen voor de toolbox
1. Heb jij weleens meegemaakt dat werkzaamheden elkaar in de weg zaten? Wat gebeurde er?
2. Hoe kom jij erachter welke andere ploegen of collega’s in jouw werkgebied actief zijn?
3. Wat doe je als je ziet dat werkzaamheden elkaar kunnen beïnvloeden of gevaarlijk zijn?
4. Welke afspraken zijn bij ons op de werkplek gemaakt over afstemming van gelijktijdige werkzaamheden?
5. Wat zou je zelf willen verbeteren aan de communicatie over conflicterende werkzaamheden?
Samenvatting
Conflicterende werkzaamheden vormen een onderschat risico op de werkvloer. Door vooraf risico’s te inventariseren, werkvergunningen goed af te stemmen en open te communiceren, kunnen veel gevaarlijke situaties worden voorkomen. Veilig werken bij conflicterende werkzaamheden vraagt om alertheid, overleg en het lef om elkaar aan te spreken. Samen zorgen we voor een veilige en goed gecoördineerde werkplek.