Introductie
Sociale veiligheid op de werkvloer betekent dat iedereen zich veilig, gerespecteerd en geaccepteerd voelt. Een sociaal veilige werkomgeving is vrij van pesten, discriminatie, intimidatie, agressie en ander grensoverschrijdend gedrag. Sociale veiligheid is net zo belangrijk als fysieke veiligheid: zonder sociale veiligheid is er geen gezonde bedrijfscultuur mogelijk.
Waarom is sociale veiligheid belangrijk?
- Werknemers presteren beter als ze zich veilig en gewaardeerd voelen.
- Sociale onveiligheid leidt tot stress, verzuim en verloop.
- Een open, respectvolle werkomgeving bevordert samenwerking en werkplezier.
- Het is verplicht volgens de Arbowet om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.
Voorbeelden van sociale onveiligheid
- Pesten, roddelen of buitensluiten.
- Seksuele intimidatie of ongewenste aanrakingen.
- Discriminatie op basis van afkomst, geslacht, leeftijd, religie, etc.
- Agressie of bedreiging door collega’s of derden.
- Machtsmisbruik, bijvoorbeeld door leidinggevenden.
Hoe herken je signalen van sociale onveiligheid?
- Medewerkers trekken zich terug, melden zich vaker ziek of zijn minder betrokken.
- Er is sprake van spanningen, conflicten of een verstoorde sfeer.
- Medewerkers durven hun mening niet te geven of maken geen fouten bespreekbaar.
- Ongewoon hoog personeelsverloop of klachten over collega’s.
Wat kun je zelf doen?
- Spreek je uit als je onveilig gedrag ziet of ervaart.
- Spreek collega’s op een respectvolle manier aan op ongewenst gedrag.
- Luister naar elkaar en neem meldingen serieus.
- Wees bewust van je eigen gedrag en de impact daarvan op anderen.
- Schakel een vertrouwenspersoon of leidinggevende in bij ernstige situaties.
Hoe creëer je samen een sociaal veilige werkplek?
- Maak duidelijke afspraken over gewenst gedrag.
- Bespreek (on)gewenst gedrag regelmatig in het team.
- Zorg dat iedereen op de hoogte is van meldpunten en vertrouwenspersonen.
- Geef zelf het goede voorbeeld.
- Kom op voor collega’s die zich niet veilig voelen.
Do’s & don’ts bij sociale veiligheid
Do’s:
- Wees open, eerlijk en respectvol in de communicatie.
- Ondersteun collega’s als zij zich onveilig voelen.
- Meld sociale onveiligheid altijd, ook als het niet over jezelf gaat.
- Bespreek oplossingen en verbeteringen samen.
Don’ts:
- Bagatelliseer klachten of signalen niet (“het hoort er gewoon bij”).
- Kijk niet weg bij ongewenst gedrag.
- Praat niet over, maar mét elkaar bij problemen.
- Zet collega’s niet onder druk om te zwijgen.
Gespreksvragen voor de toolbox
1. Wat betekent sociale veiligheid voor jou persoonlijk?
2. Herken je situaties waarin sociale veiligheid in het geding was?
3. Wat kun jij doen om de sociale veiligheid te verbeteren?
4. Weet iedereen waar je terecht kunt met meldingen of klachten?
5. Hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich durft uit te spreken?
Samenvatting
Sociale veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door respectvol met elkaar om te gaan, signalen tijdig te herkennen en problemen bespreekbaar te maken, creëren we samen een veilige en prettige werkomgeving. Wees alert, ondersteun elkaar en durf in te grijpen: alleen samen houden we de werkvloer sociaal veilig!