Introductie
Het maken van een veiligheidsmelding is van groot belang op iedere werkvloer. Toch zien we in de praktijk regelmatig dat onveilige situaties, bijna-ongevallen of onduidelijke situaties niet worden gemeld. Medewerkers denken soms: “Het is maar een kleinigheidje” of “Iemand anders zal het wel melden.” Maar het niet melden van onveilige situaties kan leiden tot ernstige ongevallen. Veiligheidsmeldingen zijn een essentieel hulpmiddel om risico’s vroegtijdig te signaleren en structureel veiliger te werken. In deze toolbox leer je waarom en hoe je een veiligheidsmelding maakt, en wat jouw rol daarin is.
Wat zijn de risico’s?
Het niet melden van onveilige situaties brengt verschillende risico’s met zich mee:
- Onbekende gevaren blijven bestaan: Bijvoorbeeld een losse plank op een steiger waar al meerdere collega’s bijna over struikelden, maar die niet gemeld wordt.
- Herhaling van (bijna-)ongevallen: Als een heftruck bijna een voetganger raakt maar dit niet wordt gemeld, kan het later opnieuw fout gaan.
- Gevaarlijke patronen blijven onzichtbaar: Meerdere kleine meldingen kunnen samen wijzen op een groter structureel probleem.
- Onvoldoende lering trekken: Als incidenten niet gemeld worden, kunnen er geen verbetermaatregelen genomen worden.
- Collega’s lopen onnodig risico: Onveilige situaties kunnen zich herhalen bij anderen.
Wet- en regelgeving
Volgens de Arbowet zijn werkgevers verplicht om een veilige werkomgeving te bieden én te zorgen voor een goed werkend meldsysteem voor onveilige situaties en bijna-ongevallen. Dit betekent:
- Iedere medewerker moet weten hoe en waar een melding gedaan kan worden.
- Meldingen moeten serieus genomen en opgevolgd worden.
- Werkgevers zijn verplicht om te leren van meldingen en maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen.
Hierdoor wordt het melden van onveilige situaties niet alleen gestimuleerd, maar is het feitelijk verplicht gesteld in het kader van veilig werken.
Wat gaat er vaak mis?
In de praktijk zien we dat medewerkers het (nog) lastig vinden om veiligheidsmeldingen te maken. Veelvoorkomende problemen zijn:
- Angst voor negatieve gevolgen: Bijvoorbeeld bang zijn voor gedoe, schuld of kritiek na het melden.
- Onduidelijkheid over het meldproces: Niet weten waar of bij wie je een melding moet doen.
- Onduidelijkheid over het nut: Denken dat er toch niets mee wordt gedaan (“Het helpt toch niet”).
- Gebrek aan feedback: Medewerkers horen vaak niet wat er met hun melding is gebeurd.
- Te druk of haast: Geen tijd nemen om een melding te maken.
Hoe maak je een veiligheidsmelding?
Het maken van een veiligheidsmelding hoeft niet ingewikkeld te zijn. Volg deze praktische stappen:
Do’s
- Meld altijd direct een onveilige situatie, bijna-ongeval of onduidelijkheid, hoe klein ook.
- Beschrijf duidelijk wat je hebt gezien: Waar, wanneer en wat gebeurde er precies?
- Geef aan wie er (mogelijk) bij betrokken waren.
- Maak indien mogelijk een foto (zonder privacygevoelige informatie).
- Meld via het afgesproken systeem op jouw werkplek: Dit kan digitaal, via een formulier of mondeling bij de leidinggevende of QHSE-medewerker.
- Vraag om terugkoppeling als je wilt weten wat er met jouw melding gebeurt.
Don’ts
- Wacht niet tot iemand anders het meldt.
- Sla geen belangrijke details over.
- Denk niet dat jouw melding niet belangrijk is.
- Laat je niet weerhouden door tijdsdruk of groepsdruk.
- Maak geen anonieme melding als dit niet nodig is; openheid helpt bij opvolging.
Wat kun je vandaag al verbeteren?
- Weet waar en hoe je een veiligheidsmelding maakt op jouw werkplek.
- Spreek af dat je elkaar steunt bij het melden van onveilige situaties.
- Zet het meldproces op een zichtbare plek (bijvoorbeeld in de kantine of bouwkeet).
- Bespreek meldingen tijdens het werkoverleg of toolboxmeeting.
- Vraag proactief om terugkoppeling en deel verbeteringen met het team.
Gespreksvragen voor de toolbox
1. Heb jij wel eens een onveilige situatie niet gemeld? Waarom (niet)?
2. Weet jij waar je op jouw werkplek een veiligheidsmelding kunt doen?
3. Wat houdt jou tegen om een melding te maken?
4. Hoe kunnen we elkaar helpen om meer (en makkelijker) te melden?
5. Wat vind jij dat er met meldingen gedaan moet worden?
Samenvatting
Een veiligheidsmelding maken is essentieel voor een veilige werkplek. Door onveilige situaties en bijna-ongevallen te melden, help je ongelukken voorkomen en werk je mee aan een open en veilige cultuur. Weet waar en hoe je moet melden, en maak er samen een gewoonte van.