Waarom is veilig hijsen en heffen belangrijk?
Op veel werkplekken zijn hijs- en hefwerkzaamheden aan de orde van de dag. Denk aan het verplaatsen van zware lasten met een kraan, takel, heftruck of handmatige middelen. Het lijkt vaak routine, maar het risico op ongevallen is groot. Onzorgvuldig hijsen of heffen kan leiden tot ernstig letsel, schade aan materieel, of zelfs dodelijke ongelukken. Daarom is het essentieel om volgens de veiligheidsvoorschriften te werken.
Wat zijn de risico’s bij hijsen en heffen?
- Beknelling en verwonding: Lading kan onbedoeld kantelen, vallen of schuiven.
- Vallen van hoogte: Lasten die niet goed zijn vastgezet kunnen losraken.
- Materiële schade: Door onjuist gebruik van hulpmiddelen kan er schade ontstaan aan machines of gebouwen.
- Overbelasting van materieel: Gebruik van verkeerde hijsmiddelen of overschrijden van het maximale draagvermogen.
- Slechte communicatie: Onbegrip of misverstanden tussen machinist en aanpikker kunnen gevaarlijke situaties opleveren.
Wet- en regelgeving
De Arbowet en het Arbeidsomstandighedenbesluit stellen strenge eisen aan hijsen en heffen. Belangrijke punten zijn:
- Alleen bevoegde en geïnstrueerde medewerkers mogen hijs- en hefwerkzaamheden uitvoeren.
- Hijs- en hefmiddelen moeten jaarlijks gekeurd worden en voorzien zijn van een keurmerk.
- Werknemers moeten altijd gebruik maken van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s).
- De omgeving van de hijswerkzaamheden moet goed afgezet en zichtbaar zijn.
Veelvoorkomende fouten in de praktijk
- Het gebruiken van beschadigde of niet-gekeurde hijsbanden, kettingen of takels.
- Lasten worden gehesen zonder duidelijke communicatie of handgebaren.
- Onvoldoende controle van het gewicht en de stabiliteit van de te hijsen last.
- Personen lopen of staan onder een hangende last.
- Improviseren met ongeschikte hulpmiddelen.
Veilig hijsen en heffen: do’s & don’ts
Do’s
- Controleer vóór gebruik visueel het hijsmaterieel op beschadigingen, slijtage of keurmerk.
- Gebruik de juiste hijsmiddelen voor het gewicht en type last.
- Maak heldere afspraken over communicatie (bijvoorbeeld standaard handgebaren).
- Zorg dat de hijszone is afgezet en dat onbevoegden op afstand blijven.
- Laat niemand onder een hangende last staan of lopen.
- Gebruik altijd de juiste PBM’s, zoals veiligheidsschoenen, helm en handschoenen.
Don’ts
- Gebruik nooit hijsmiddelen waarvan het keurmerk is verlopen of die beschadigd zijn.
- Hef niet meer dan het maximale draagvermogen van het hijsmiddel.
- Improviseer niet met touwen, riemen of andere ongeschikte middelen.
- Werk niet als je twijfelt aan de stabiliteit van de last.
- Voer geen hijswerkzaamheden uit zonder toezicht of goede afspraken.
Wat kun je vandaag al verbeteren?
- Controleer het hijsmaterieel vóór gebruik en meld defecten direct.
- Zorg dat je alleen werkt met middelen die jaarlijks gekeurd zijn en een geldig keurmerk hebben.
- Spreek elkaar aan als je onveilig gedrag ziet rond hijsen en heffen.
- Herhaal regelmatig de afspraken over communicatie en werkwijze binnen het team.
- Neem de tijd om de werkplek goed voor te bereiden en af te zetten.
Gespreksvragen voor de toolbox
1. Heb je weleens een bijna-ongeluk meegemaakt tijdens hijsen of heffen? Wat was de oorzaak?
2. Hoe herken je beschadigde of afgekeurde hijsmiddelen?
3. Welke afspraken hebben wij gemaakt over communicatie tijdens hijswerkzaamheden?
4. Wat doe je als je twijfelt of een last te zwaar of onstabiel is?
5. Hoe kun je de hijszone beter beveiligen op onze werkplek?
Samenvatting
Veilig hijsen en heffen vraagt om vakkennis, voorbereiding en discipline. Door de risico’s te herkennen, het juiste materieel te gebruiken en duidelijke communicatieafspraken te maken, voorkomen we ongevallen. Onthoud: één moment van onoplettendheid kan grote gevolgen hebben. Werk daarom altijd volgens de regels en spreek elkaar aan op onveilig gedrag.